Recht van opstal: retributieverhoging als voorwaarde voor uitbreiding

ZorgSaam (de opstaller) wil het gebouw in Hellendoorn van waaruit zij een fysiotherapiepraktijk exploiteert, uitbreiden. Ten aanzien van het bestaande gebouw (circa 400 m2) heeft zij een recht van opstal, waarbij de retributie op nihil is gesteld. De gemeente Hellendoorn is grondeigenaar. Voor de beoogde uitbreiding (circa 50 m2) moet ook het opstalrecht worden uitgebreid en is dus toestemming nodig van de gemeente Hellendoorn. De gemeente is niet bereid die toestemming te verlenen, tenzij het bestaande recht van opstal uit 2015 financieel-inhoudelijk wordt aangepast naar marktconforme voorwaarden. ZorgSaam vordert in kort geding – in de kern genomen – de gemeente Hellendoorn te bevelen om die contractuele blokkade niet langer op te werpen, op straffe van een dwangsom. De voorzieningenrechter wijst dit af, omdat – naar het voorlopige oordeel in kort geding – de gemeente Hellendoorn ten opzichte van ZorgSaam niet een norm schendt door deze contractuele positie in te nemen.

Gemeente heeft niet vertrouwensbeginsel geschonden; de voorzieningenrechter is het wel met ZorgSaam eens dat de communicatie vanuit de Gemeente in dit traject beter en zorgvuldiger had gemoeten.

Het beroep dat ZorgSaam heeft gedaan op misbruik van bevoegdheid (artikel 3:13 lid 1 BW) en de schending van het publiekrechtelijke beginsel détournement de pouvoir (artikel 3:14 BW), stuit af op het beginsel van contractsvrijheid dat iedere contractspartij heeft.

Rechtbank Overijssel (Kort Geding) 21-04/26 (ECLI:NL:RBOVE:2026:2247)

Noot: er moet een uitbreiding van het recht van opstal komen, ten behoeve van de nieuwbouw. Het gaat om circa 55 m2 extra, direct grenzend aan hethuidige perceel (400 m2). Voor dit perceel is in 2015 een recht van opstal gevestigd, destijds zonder retributie. Gemeente wil wel die extra oppervlakte toestaan, maar onder de voorwaarde van een marktconforme retributie, ook voor het gedeelte dat tot nu toe “om niet” in gebruik gegeven was. Voorzieningenrechter acht benadering van de gemeente akkoord. Vraag die openstaat is of de gemeente ook zonder het “haakje” van uitbreiding een hogere retributie af had kunnen dwingen.